Burgundia – od Chablis do Beaujolais

Podróż rozpoczniemy w Chablis nazywanym Złotą Bramą Burgundii.

To niewielkie historyczne miasteczko, położone w północnej części Burgundii, dało nazwę jednemu z najbardziej rozpoznawalnych i pożądanych białych wytrawnych win na świecie.

Jasnozłote, świeże, żywe, mineralne Chablis budzi powszechne westchnienia koneserów win.

Rozlokowane nad brzegami rzeki Serein Chablis zachowało średniowieczny charakter z wąskimi uliczkami i zabytkową burgundzką kamienną architekturą.

Historyczne centrum, na każdym kroku uwidacznia winiarską tradycję wioski, którą zapoczątkowali cysterscy mnisi w XII wieku, a dziś z wielką precyzją kontynuują kolejne pokolenia.

W przesiąkniętym historią budynku naszego hotelu, dawnego hospicjum Clos des Hospices de Chablis, mieści się jedna z najsłynniejszych restauracji w mieście, która wprowadzi nas w smaki klasycznej kuchni burgundzkiej. ©

Rozciągające się na wzgórzach, prawego i lewego brzegu rzeki Serein, winnice Chablis, i usiane wśród nich winiarskie wioski Courgis, Préhy, Fyé, Beines, Béru tworzą krajobrazy, które będziemy podziwiać podczas pierwszego dnia naszej rowerowej podróży.

Zanim wyruszymy na rower, odwiedzimy Cité des Climats et vins de Bourgogne, gdzie poznamy historię i charakterystykę unikalnego dziedzictwa regionu – climats (działek winiarskich), które są kluczowym punktem odniesienia winiarstwa całej Burgundii.

Podczas warsztatów degustacyjnych, w zachowanych cysterskich piwnicach Le Petit Pontigny, dowiemy się w jaki sposób konkretne climats, wpływają na ostateczny smak wina, a w Chablis smak determinują cztery apelacje regionu: Petit Chablis, Chablis, Chablis Premier Cru i Chablis Grand Cru.

Wyjeżdżając z centrum miasteczka, oczy skupione są na wysokim, przypominającym naturalny amfiteatr, prawym brzegu rzeki Serein. To strome południowo-zachodnie zbocze zajmują najlepsze winnice Chablis Grand Cru. Siedem wyjątkowych climats, których nazwy widnieją na etykietach najbardziej pożądanych butelek – Blanchot, Bougros, Les Clos, Grenouilles, Preuses, Valmur, Vaudésir – win o bardzo zindywidualizowanym charakterze.

Zaopatrzeni w niezbędną wiedzę będziemy przemierzać ścieżki wśród słynnych winnic Chablis Grand Cru i Premier Cru.

150 milionów lat temu ciepłe i płytkie morze, pozostawiło tutaj liczne skamieniałe muszle ostryg, exogyra virgula. To one tworząc swoistą wapienną glebę powodują, że uprawiany na całym świecie szczep Chardonnay, właśnie tutaj, nadaje winom unikalny mineralny charakter.  

A słonawe, krystaliczne i mineralne Chablis, mimo, że pochodzi z głębi kontynentu, jest pierwszym wyborem przez sommelierów do dań z owoców morza, w szczególności ostryg. ©

Dzisiejsza trasa ukazuje typowo burgundzkie krajobrazy wiejskiej i małomiasteczkowej Francji. Przez większość dnia będziemy przemierzać malowniczą dolinę rzeki Serein.

Wyruszając z Chablis, wpierw zobaczymy wapienne wzgórza pokryte starannie wytyczonymi rzędami winnic, które po kilkunastu kilometrach ustąpią miejsca zielonym pastwiskom i lasom.

Będziemy cieszyć oczy jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu wiejskiej Francji. Bocage to mozaika falujących, zielonych łąk i pól, misternie pooddzielanych żywopłotami. Bocage tworzone przez rolników od średniowiecza, są rajem dla bioróżnorodności, i w tej części Burgundii chronione jako dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe. Na zielonych łąkach tradycyjnie wypasane są dorodne i chętnie pozujące do zdjęć białe krowy słynnej rasy Charolais – symbol Burgundii.

Tutaj Francja wygląda jak nietknięta kraina sprzed lat.

Będziemy mijać ciche burgundzkie wioski, w których zegary stanęły wieki temu.

Stare kamienne mosty, pod którymi spokojnie płynie Serein, pozostałości obronnych fortyfikacji, kamienne domy z drewnianymi okiennicami i stromymi dachami pokrytymi charakterystyczną burgundzką płaską dachówką tuile plat.

W podróż w przeszłość przeniesie nas szczególnie Noyers-sur-Serein. Miasto niemal nietknięte od XV wieku, znajduje się na liście „Najpiękniejszych Miasteczek Francji” (Plus Beaux Villages de France), a jego uliczki służyły jako tło w wielu filmach historycznych; 78 budynków tej niewielkiej osady, w tym domy o konstrukcji szachulcowej z kolorowymi belkami, jest objętych ochroną jako zabytki.

Przejeżdżając przez Époisses, oprócz potężnego zamku, koniecznie trzeba odwiedzić lokalną fromagerie, i skosztować jednego z najbardziej pożądanych serów francuskich. Ser Époisses słynie z potężnie aromatycznego zapachu i delikatnego kremowego smaku i jest częstym składnikiem kuchni burgundzkiej.

Nasza dzisiejsza rowerowa podróż w czasie, zakończy się w kolejnym średniowiecznym miasteczku Semur-en-Auxois. Brukowane ulice, domy z muru pruskiego, gotycki kościół, imponujące cztery wieże obronne i wały wznoszą się tarasowo na skale z różowego granitu, otoczonej zakolem rzeki Armançon. Koniecznie trzeba zaplanować wieczorny spacer na most Pont Pinard, by podziwiać bajkowy obraz miasta, a na kolację spróbować Bœuf Bourguignon. Długo duszona w czerwonym winie Pinot Noir wołowina, to absolutny klasyk lokalnej kuchni. ©

Kolejny dzień na rowerze przez północną Burgundię ponownie doprowadzi nas do miejsc, które choć zastygły w czasie, nadal żyją.

Przez gęste lasy zielonej doliny dojedziemy do Opactwa Fontenay, aby zobaczyć siłę piękna architektury romańskiej nietkniętej od 900 lat.

Opactwo Fontenay wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jest najstarszym zachowanym opactwem cysterskim na świecie. Surowa, czysta architektura zabudowań, niezmienionych od czasów mnichów – kościoła, krużganków, dormitorium, sali mnichów, kuźni, otoczona bujną zielenią wprowadzi każdego w stan duchowego spokoju.

Widok położonego na szczycie skalistego wzgórza miasteczka Flavigny-sur-Ozerain wynagradza kilkukilometrową wspinaczkę. To kolejne zastygłe w średniowieczu, jedno z najpiękniejszych miasteczek we Francji (Plus Beaux Villages de France).

Zbudowane wokół założonego w VIII wieku opactwa benedyktyńskiego, opowiada swoją średniowieczną historię poprzez mury obronne, ufortyfikowane bramy, kręte brukowane uliczki, kościoły, klasztory, zabytkowe domy i rezydencje.

„Smakowity” urok tej burgundzkiej wioski dostrzegli i spopularyzowali twórcy pięciokrotnie nominowanego do Oscarów, kręconego tu przez 8 tygodni, filmu „Czekolada” z Johnnym Deppem i Juliette Binoche w rolach głównych, a wcześniej Benedyktyni. Mnisi już ponad 500 lat temu wymyślili słodkie białe groszki, które dziś są jednymi z najbardziej znanych cukierków we Francji. Anis de Flavigny – malutkie ziarenka anyżu zatopione w białym aromatycznym lukrze, do dziś produkowane są w fabryce w dawnym opactwie benedyktyńskim. Unoszący się w uliczkach przyjemny słodki zapach, prowadzi wszystkich odwiedzających do pięknego sklepu – muzeum Anis de Flavigny.

Wizualne i duchowe wrażenia przyjemnie będzie ugruntować podczas relaksującej przejażdżki kultową ścieżką rowerową wzdłuż Kanału Burgundzkiego.

Przemierzany przez nas kilkudziesięciokilometrowy odcinek jest jednym z najbardziej widowiskowych i technicznie fascynujących odcinków liczącego 242 km kanału. Choć prowadzi do najwyższego punktu kanału w Pouilly-en-Auxois nachylenie jest prawie nieodczuwalne, dzięki dziesiątkom śluz rozmieszczonych na tym odcinku w wyjątkowo krótkich odstępach. Doskonale widać tutaj kunszt XIX-wiecznych inżynierów, którzy musieli „podnieść” kanał na wysokość niemal 380 metrów nad poziom morza.

Dzień zakończymy w murach XVI-wiecznego château, w otoczeniu soczyście zielonych burgundzkich łąk. ©

Kolejny dzień naszej rowerowej podróży prowadzi do najbardziej prestiżowego regionu winiarskiego Burgundii – Côte d’Or. Zaplanowana trasa łączy historyczne wioski z widokami na słynne, wpisane na listę UNESCO winnice.

Wrócimy na chwilę nad Kanał Burgundzki, by zobaczyć unikalny jego odcinek prowadzący pod ziemią. Począwszy od Pouilly-en-Auxois, aby ominąć najwyższe wzgórze, inżynierowie wydrążyli tunel o długości 3333 metrów. Ścieżka rowerowa prowadzi „nad tunelem”, wzdłuż linii kominów wentylacyjnych, piękną aleją platanów.

Niebawem na wzgórzu zobaczymy wioskę Châteauneuf-en-Auxois z imponującym warownym zamkiem. To kolejna z „najpiękniejszych wiosek Francji” (Les Plus Beaux Villages de France). Zdecydowanie warto pokonać niedługi podjazd, aby podziwiać panoramiczne widoki na dolinę rzeki Ouche, wypić kawę, w otoczeniu zastygłych w średniowieczu domów, placyków, fontann i zwiedzić doskonale zachowane wnętrza warownego zamku.

Zacisznymi leśnymi i wiejskimi drogami zjedziemy do doliny rzeki Ouche. Mijając XII wieczne cysterskie opactwo w La Bussière-sur-Ouche, rozpoczniemy łagodną wspinaczkę na płaskowyż zwany Hautes-Côtes. To pagórkowaty, malowniczy przyrodniczo region, przedsionek słynnych winnic, znany także z uprawy trufli burgundzkiej, i czarnej porzeczki, z której wyrabia się słynny likier Crème de Cassis.

W krajobrazie coraz liczniej zaczną pojawiać się winnice oraz murgers, typowe murki z suchego kamienia. Zjeżdżając z płaskowyżu naszym oczom ukaże się morze winorośli porastających wapienne zbocza doliny Saony.

Côte d’Or w dosłownym tłumaczeniu „złoty stok” to serce burgundzkiego winiarstwa – kraina najsłynniejszych win i najdroższych działek winiarskich na świecie.

Rozciągające się od Dijon przez około 65 kilometrów wąskie wapienne zbocze, dzieli się na dwie główne części Côte de Nuits, królestwo szczepu Pinot Noir i Côte-de-Beaune, gdzie króluje Chardonnay.

Pomiędzy słynnymi, wpisanymi w 2015 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO „climates” – działkami winnic grand cru i premier cru poprowadzona jest kultowa ścieżka rowerowa Route des Grands Crus, którą przejedziemy.

Mijając najbardziej prestiżowe nazwy winiarskie na świecie jak Chambertin, Chambertin-Clos de Bèze, Clos des Lambrays, Musigny dotrzemy dzisiaj do kolebki winiarstwa Burgundii – Château du Clos de Vougeot. Zbudowany w XII wieku przez mnichów z Opactwa Cystersów w pobliskim Cîteaux (pierwsze opactwo cystersów na świecie) potężny zamek winiarski wraz z zabudowaniami gospodarczymi, jest wciąż żywą ikoną dziedzictwa, tradycji i braterstwa winiarzy w Burgundii. Obecnie pełni funkcję głównej siedziby prężnie działającej Confrérie des Chevaliers du Tastevin – najsłynniejszego bractwa winiarskiego na świecie.

Wizyta w doskonale zachowanych wnętrzach Château du Clos de Vougeot, wprowadzi nas w historię i teraźniejszość tego wyjątkowego regionu.

Dzień zakończymy w słynącym z najbardziej eleganckich win Chambolle-Musigny, gdzie w naszym hotelu z doskonalą restauracją, będziemy mogli poczuć się jak prawdziwi bon vivants. ©

Dzisiejszy dzień w całości prowadzi przez serce najbardziej prestiżowych winnic Burgundii, wzdłuż Route des Grands Crus.

Przejedziemy przez słynne winiarskie wioski jak Vosne-Romanée, gdzie położony jest najdroższy climat świata – Romanée-Conti, to właśnie wino z historycznego rocznika z tej winnicy uzyskało do tej pory najwyższą cenę na świecie.

Będziemy podziwiać eleganckie domy z charakterystyczną burgundzką kolorową glazurowaną dachówką. Najpiękniejszy ich przykład mieści się w Beaune – stolicy win burgundzkich.

W Beaune spędzimy dłuższą chwilę, aby odwiedzić słynny Hospices de Beaune, znany również jako Hôtel-Dieu, czyli dawny pałac-szpital dla ubogich. To absolutna perła architektury z ikonicznymi glazurowanymi dachami, kwintesencja stylu burgundzko-flamandzkiego, symbol bogactwa i prestiżu regionu.

Szpital powstał w 1443 roku, i miał zapewniać godną opiekę najbardziej potrzebującym. Ostatni pacjenci opuścili te niezwykłe mury dopiero w latach 60. XX wieku. Wewnątrz można zobaczyć takie pomieszczenia jak sala chorych, apteka, kuchnia i XV-wieczne arcydzieło – poliptyk przedstawiający Sąd Ostateczny.

W Bueane odwiedzimy także fabrykę musztardy Fallota, ostatnią rzemieślniczą fabrykę musztardy w Burgundii, by dowiedzieć się więcej o historii najsłynniejszej musztardy na świecie – Dijon.

Zostawiając za sobą Beaune, nasza droga zacznie piąć się ku górze, prowadząc przez prestiżowe apelacje Pommard i Volnay. Dalej wjedziemy w krainę wielkich białych win. Przemierzając region Côte de Beaune zobaczymy wioski produkujące najlepsze Chardonnay na świecie, jak Meursault czy Puligny-Montrachet.

Złoty szlak winnic Côte d’Or, i słynny Route des Grands Crus kończy się w Santenay, miasteczku, które dzięki swoim źródłom termalnym łączy tradycję winiarską i uzdrowiskową. To idealne miejsce, by poczuć autentyczny, niespieszny rytm burgundzkiej prowincji.

Ostatnie kilkanaście kilometrów do naszego celu Chalon-sur-Saône pokonamy relaksującą ścieżką rowerową wzdłuż Kanału Centralnego. Jadąc w bezpośredniej bliskości tafli wody, będziemy mijać liczne śluzy, barki mieszkalne i oglądać łagodne widoki na wzgórza kolejnego regionu winiarskiego Côte Chalonnaise. Côte Chalonnaise rosną na wzgórzach będących naturalnym przedłużeniem Côte de Beaune i choć są nieco mniej prestiżowe, oferują znacznie bardziej przystępne doskonałe apelacje: Bouzeron, Rully, Mercurey, Givry.

Wieczór w Chalon, położonym nad rzeką Saône pozwoli nam poczuć atmosferę bardziej wibrującego burgundzkiego portowego miasta. Przyjemnie będzie wypić kieliszek popularnego tutaj białego Aligoté, albo musującego Crémant de Bourgogne na placu Saint-Vincent przy katedrze, a potem zjeść kolację na wyspie Île Saint-Laurent. ©

Pierwsza część dzisiejszej rowerowej, podróży prowadzi z eleganckiego Chalon-sur-Saône spokojną ścieżką rowerową nad samymi brzegami rzeki Saône, aż do Tournus. Objęte ochroną aluwialne równiny Chalonnais, zapewnią nam łagodne widoki na soczyście zielone łąki i pola, z widocznymi w oddali wzgórzami kolejnego regionu Mâconnais.

W końcu zobaczymy miasteczko Tournus z rzędami domów wyłaniającymi się znad rzeki, a nad ich niskimi dachami o południowym charakterze góruje potężna bryła opactwa św. Filiberta. To światowej sławy arcydzieło sztuki romańskiej – kościół z zabudowaniami klasztornymi (krużgankiem, kapitularzem, piwnicą i refektarzem, rezydencją opata) – stoją tu nienaruszone od ponad tysiąca lat. Jest to jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych wielkich kompleksów klasztornych we Francji, reprezentujący tzw. pierwszą sztukę romańską. Ufortyfikowany mur otoczony wieżami robi majestatyczne wrażenie. Miasto słynie z doskonałych restauracji wyróżnionych gwiazdką Michelin.

W Tournus poczujemy oddech śródziemnomorskiego południa. To tutaj przebiega niewidzialna granica między Północą a Południem Europy.

Wyjeżdżając z miasta w głąb wzgórz i wiosek kolejnego regionu Mâconnais, zobaczymy wyraźnie jak zmienia się Burgundia. Nie tylko architektura, ale i światło oraz roślinność.

Znikną strome dachy charakterystyczne dla północy, a pojawią się bardziej sielankowe, rozłożyste domy z płaskimi dachami oraz charakterystycznymi zadaszonymi galeriami (balkonami). Galeries Mâconnaises to znak rozpoznawczy  regionu.

Mâconnais to region winiarski o dwóch obliczach, dziś zobaczymy to pierwsze – Monts du Mâconnais – ciąg zalesionych wzgórz i małych dolin, w których winnice przeplatają się z pastwiskami, lasami i wioskami. Region ten jest usiany małymi, kościołami romańskimi w niemal każdej wiosce.

Przejazd przez wzgórza Mâconnais, zapewnia wiele spektakularnych widoków. Zobaczymy wioskę Chardonnay, od której nazwę wziął, dominujący w tym regionie, najsłynniejszy biały szczep winogron na świecie.

Dzień zakończymy w sercu apelacji Viré-Clessé, w otoczonej winnicami posiadłości. To dobra okazja, aby spróbować jak wytwarzane w posiadłości wino, łączy elegancję Burgundii z nutą ciepła charakterystyczną dla południowego Mâconnais. ©

Ostatniego dnia naszej rowerowej podróży zobaczymy jedne z bardziej spektakularnych krajobrazów Burgundii, a także Cluny – średniowieczną duchową stolicę Europy, nazywaną „drugim Rzymem”.

Położone w otoczonej łagodnymi wzgórzami dolinie rzeki Grosne, Cluny, to jedno z najważniejszych miejsc w historii europejskiego chrześcijaństwa. Założone w 910 roku Opactwo w Cluny, stało się centrum potężnego zakonu benedyktyńskiego, który u szczytu potęgi w XII wieku, kontrolował sieć ponad 1400 klasztorów w całej Europie, a kościół, który wtedy powstał był największą świątynią na świecie, aż do budowy Bazyliki św. Piotra w Rzymie w XVI wieku. Po Rewolucji Francuskiej opactwo zostało niemal całkowicie rozebrane i sprzedane jako materiał budowlany.

Mimo, że przetrwało tylko 10% oryginalnej budowli, rozmach tego miejsca oszałamia.

Oprócz opactwa, które zajmuje znaczą część miasta, Cluny posiada także unikalne (drugie w Europie) zagęszczenie średniowiecznej architektury świeckiej – ponad 200 domów romańskich zbudowanych między XI a XIV wiekiem.

Po zwiedzeniu opactwa przyjemnie będzie wypić kawę z chrupiącym gaufrette de Bourgogne i obserwować charakterystyczną intelektualno-artystyczną atmosferę miasteczka.

Po pełnym zadumy, refleksyjnym poranku, pozostała część naszej trasy to podróż przez radosną krainę winnic: Mâconnais, należące do burgundzkiej rodziny winiarskiej i „niezależne” Beaujolais, na samym południu Burgundii.

Oba regiony mają wiele wspólnych cech; różnica między nimi polega na tym, że w Mâconnais obfitują wina białe, podczas gdy Beaujolais specjalizuje się w winach czerwonych.

Z Cluny wyjedziemy ścieżką z najdłuższym tunelem rowerowym we Francji, i niedługo po jego opuszczeniu zobaczymy spektakularny krajobraz, w którym dominują dwa bliźniacze skalne urwiska: skała Solutré i jej mniejsza siostra, Vergisson. Są strażniczkami rozciągającego się między nimi morza winnic, najbardziej prestiżowych apelacji regionu Mâconnais, jak Pouilly Fuissé.

Dominujące tutaj białe winorośla Chardonnay, nagle zmienią się w czerwony Gemay, co oznacza, że dotarliśmy do Beaujolais.

Choć świat zna ten region głównie z młodego wina Beaujolais Nouveau (pijanego w listopadzie); dla prawdziwych smakoszy skarbem są Beaujolais Crus, które mogą dojrzewać latami i pije się je przez cały rok.

Przejedziemy przez północną, położoną na wzgórzach część regionu, przez wioski takie jak Juliénas, Chénas, Fleurie, Morgon, które tworzą najsłynniejsze apelacje Beaujolais Crus. Przy bezchmurnej pogodzie ze wzgórz można będzie dostrzec Mont Blanc.

Podróż zakończymy noclegiem w posiadłości, o ponad tysiącletniej historii winiarskiej i degustacją aromatycznych Beaujolais. ©